Leer hoe je proactief omgaat met de vijf grootste AI-risico’s – van het blootstellen van vertrouwelijke gegevens en hallucinaties tot verlies van expertise. We laten je de praktische SAFER-blauwdruk zien en geven je concrete tips om AI als een transparante, verantwoordelijke sparringpartner in te zetten.
Kunstmatige intelligentie is in opkomst en revolutioneert de manier waarop we werken. Als zelfstandig professional biedt AI enorme kansen om je efficiëntie te verhogen en je op strategische taken te focussen. Maar wie AI onzorgvuldig gebruikt, stelt zich bloot aan onvoorziene en serieuze risico's die je moet begrijpen en beheersen.
Kevin Engelhardt, expert in cybersecurity en AI-beveiliging, zette in een recente Malt Academy-webinar met ons DACH-team de vijf belangrijkste risico’s voor freelancers op een rij en introduceerde een praktisch plan voor het veilig inzetten van deze technologie. De belangrijkste les alvast: Maak gebruik van de kracht van AI, maar houd altijd zelf de regie!
Het is cruciaal om AI vanaf het begin goed te plaatsen. Het is noch een toveroplossing, noch een bedreiging die je overbodig maakt: het is een persoonlijke assistent. LLM’s zoals ChatGPT zijn gebaseerd op statistieken en data; ze zijn krachtige hulpmiddelen die je kunnen ondersteunen in je dagelijkse werk.
Het belangrijkste is dat je AI de juiste aanwijzingen geeft én alle uitkomsten nauwkeurig controleert. Volgens het World Economic Forum worden jouw unieke menselijke vaardigheden – analytisch denken, veerkracht en creativiteit – de komende jaren alleen maar belangrijker, omdat AI die maar deels kan vervangen.
"Maak gebruik van de kracht van AI, maar houd altijd zelf de regie!""
Onzorgvuldig gebruik van AI kan ernstige gevolgen hebben. Je moet van deze vijf risico’s op de hoogte zijn en ze actief beheersen:
Het meest voorkomende risico is het onbedoeld uploaden van gevoelige data in AI-tools.
Het probleem: Als je klant- of persoonsgegevens, bedrijfsgeheimen of broncode invoert in gratis of onbeveiligde AI-tools, kunnen deze gegevens gebruikt worden voor modeltraining. Daarmee stel je jezelf en je klant bloot aan onnodige aansprakelijkheidsrisico’s, bijvoorbeeld: door inbreuk op de AVG.
Praktische tip: Neutraliseer de data!
Abstraheer documenten vóórdat je vertrouwelijke stukken in een AI voert. Vervang echte namen, adressen en bedrijfsnamen door placeholders (bijvoorbeeld “Persoon A” of “Project XYZ”). En vooral: Gebruik geen gratis AI-tools. Als je niets betaalt, ben jij – en je data – het product.
AI-modellen presenteren verzonnen informatie vaak overtuigend alsof het waar is: dit wordt ook wel ‘hallucinaties’ genoemd.
Het probleem: AI werkt met waarschijnlijkheden. Geschat wordt dat 50–82% van alle AI-uitkomsten minstens één hallucinatie bevat (afhankelijk van studie en model). Ongecontroleerde output die juridische of technische feiten onjuist weergeeft, kan jouw reputatierisico aanzienlijk vergroten.
Praktische tip: Factcheck & dubbele verificatie
Omdat AI-modellen getraind zijn op grote datasets, vaak met auteursrechtelijk beschermde publicaties, bestaat het risico op plagiaat.
Het probleem: De juridische situatie is onduidelijk en verandert voortdurend. Bij het genereren van teksten of beelden is het vaak niet duidelijk wie de rechten op de output bezit, of dat jij die commercieel mag inzetten. Dit wordt alleen maar complexer in een internationale context over meerdere jurisdicties.
Praktische tip: Transparantie en eigendom van AI-output
Het gemak van AI leidt ertoe dat mensen blind taken overdragen zonder kritisch na te denken welke taken je beter zelf doet.
Het probleem: Als je AI alleen als “copywriter” inzet en niet als “sparringpartner”, worden je eigen probleemoplossend vermogen en diepgaande kennis op termijn minder. Veel van je menselijke bijdrage verdwijnt als je gedachteloos kopieert zonder zelf te doorgronden.
Praktische tip: Gebruik AI als brainstormtool
Gebrek aan openheid over AI-gebruik kan het vertrouwen van je klant ondermijnen.
Het probleem: Klanten kunnen het gebruik van AI ervaren als een teken van lagere kwaliteit, minder waarde of gebrek aan expertise. Zeker als AI ‘stiekem’ wordt gebruikt en niet helder wordt gecommuniceerd.
Praktische tip: Open communicatie en duidelijkheid
Om AI veilig en verantwoord in jouw werkproces te integreren, ontwikkelde Kevin Engelhardt het SAFER-framework, dat een duidelijke structuur biedt:
S - Scrub Data
Verwijder alle persoonlijke, vertrouwelijke of gevoelige gegevens voordat je een prompt invoert.
A - Abstract
Gebruik algemene inhoud en placeholders als je abstracte verzoeken doet.
F - Fact-Check
Controleer uitspraken en feiten altijd met een tweede tool of handmatig onderzoek.
E - Explain
Vraag AI om antwoorden te onderbouwen en bronnen te vermelden.
R - Rebuild
Bekijk zelf de eindversie op kwaliteit om aansprakelijkheid te vermijden en je reputatie te beschermen.
De slotboodschap is helder: Investeer in professionele versies van tools en communiceer altijd open en transparant met je klanten. Zo kun je maximaal en veilig profiteren van AI én versterk je jouw profiel als toekomstgerichte zelfstandig professional.
Kevin Engelhardt is Cybersecurity Innovation Consultant met meer dan zes jaar ervaring in AI-gedreven security, cloud security en agile transformatie. Kevin doceert daarnaast de basis van cybersecurity en security by design aan DHBW Mannheim.
