Mijn baan als werknemer opzeggen om freelancer te worden: iets voor jongeren?

Marktoverzicht, voordelen, advies, statuut en administratieve procedures in België.

Werk je in digitale marketing, tech, data... Wil je zelfstandig worden, maar ontbreekt het je aan een beetje durf? Vind hier de impuls en motivatie die je nodig hebt om het avontuur van het freelancen aan te gaan zonder risico's te nemen.

Het zal je niets leren als we jou vertellen dat de pandemie de transformatie van de arbeidswereld heeft versneld, zowel voor werknemers als voor bedrijven: digitalisering, zoektocht naar betekenis, ontslag, professionele heroriëntatie, gebrek aan mankracht, jacht op vaardigheden, enz. In het kielzog daarvan beschouwen ervaren professionals freelancen steeds vaker als een aantrekkelijke loopbaanoptie. Om het veld te peilen en de motivaties en profielen van deze nieuwe freelancers grondiger te bepalen, voerden Malt en BCG tijdens de zomer van 2021 een grootschalige studie uit. Via de getuigenissen van 3.334 freelancers in Frankrijk, Spanje en Duitsland konden ze de vinger leggen op een gemeenschap die elke dag aanzwelt: hooggekwalificeerde freelancers die vooral in de digitale sector werken, binnen de « Talent Economy ». 

De volledige studie kun je hier vinden, maar hier volgen enkele belangrijke feiten en cijfers:

• Drie belangrijke voordelen trekken werknemers aan tot freelancen: autonomie, flexibiliteit en balans tussen werk en privé. 
• In de digitale sector zegt 40% van de vaste werknemers op zoek te zijn naar een nieuwe baan en 73% is van plan binnen twee tot drie jaar van baan te veranderen (BCG: Decoding Digital Talent 2021).
• Tussen 2020 en 2021 steeg het aantal op Malt geregistreerde freelancers met 39%, met een sprong van 63% in functiecategorieën die voorheen als "gevestigd" werden beschouwd (projectmanagers en ondersteunende functies, bijvoorbeeld).
• Voordat ze de sprong wagen, hebben deze "baby"-freelancers 9 tot 10 jaar ervaring opgedaan als voltijdse werknemers. Hun gemiddelde leeftijd varieert van 37 jaar in Frankrijk tot 43 jaar in Duitsland. 
• De meesten van hen zijn tevreden met hun keuze: 70% van de freelancers wil dat blijven.
• Vandaag de dag is een kwart van de digitale professionals in Europa freelancer (gegevens van Eurostats). Een cijfer dat zou moeten blijven stijgen in de context van wat wij bij Malt de "New Work Order" noemen: de nieuwe revolutie in de arbeidswereld.

Starten als freelancer is dus geen "jongeren ding", integendeel. Steeds meer digitale professionals (analytics consultants, social media managers, backend developers, data engineers, IT project managers) starten. Of ze nu gespecialiseerd zijn in datagestuurde marketing, SEO of UX, deze hooggekwalificeerde freelancers combineren een echt gevoel voor bedrijfsvraagstukken met een voorliefde voor techniek. Dit zijn troeven die ze tijdens hun opdrachten inzetten en die zeer gegeerd zijn bij KMO's. Want de toename van vaardigheden is een grote uitdaging binnen bedrijven. Door gebruik te maken van het immense potentieel van freelancers kunnen zij het tempo van een voortdurend veranderende digitale wereld bijhouden.

Sommige van deze profielen durven de arbeidsmarkt echter nog niet te verlaten. De belemmeringen zijn vooral de administratieve procedures die onoverkomelijk lijken, maar ook de angst om er financieel op achteruit te gaan. Om jou te helpen de sprong in het freelancen te wagen en jouw angsten weg te nemen, zijn hier de belangrijkste stappen die je moet nemen voordat je zelfstandig wordt.

In België kun je zelfstandige zijn in hoofdberoep of in bijberoep. Zolang je geen antwoord hebt op deze vraag, heeft het geen zin om verder te gaan. 

Welke categorie je kiest, hangt af van jouw situatie, jouw project en de tijd die je eraan wilt besteden. 

• Je bent zelfstandige in hoofdberoep als je zelfstandige activiteit je voornaamste beroepsactiviteit is, en dus je enige bron van inkomsten (logisch, niet?). 
• Je bent zelfstandige in bijberoep als je tegelijkertijd een deeltijdse baan als werknemer of ambtenaar hebt. Als jouw huidige baan voorziet in 38 uur werk, moet je minstens 19 uur blijven werken.

De administratieve verplichtingen zijn hetzelfde, of je nu voor de ene of de andere status kiest. Dus hoe kiest u? Gewoon door na te denken over de plaats die je aan deze nieuwe activiteit wilt geven, en hoe moedig je bent. Ben je niet bang voor totale vrijheid en grotere financiële risico's? Dan is de hoofdstatus iets voor jou. Wil je een vangnet behouden? Door als aanvullende zelfstandige te beginnen, kun je de levensvatbaarheid van jouw project testen en toch jouw belangrijkste bron van inkomsten behouden. 

De tweede vraag die je moet beantwoorden is of je zich als eenmanszaak (particulier) of als vennootschap gaat vestigen. Deze keuze is van invloed op jouw inkomen, boekhouding en verantwoordelijkheden.

• Eenmanszaak: dit is de snelste manier om op te richten, omdat de procedures en de administratie sterk vereenvoudigd zijn en er geen startkapitaal nodig is.
• Vennootschap: of je deze nu alleen of met anderen opricht, het proces is omslachtiger: je moet over een minimumkapitaal beschikken, een notaris inschakelen, een financieel plan opstellen, enz.

Kortom, het is verstandiger te kiezen voor een vennootschap in natuurlijke persoon als je snel wilt starten, zonder al te veel kosten of papierwerk. Goed om te weten: je kan later eventueel overstappen naar een vennootschap. Niets staat vast. Meer informatie vind je hier.

Afhankelijk van jouw statuskeuze zul je nu de koe bij de horens moeten vatten: jouw bedrijf vertellen dat je jouw huidige baan (ten minste gedeeltelijk) opzegt. Gezien de opkomst van freelancen wordt dit over het algemeen goed ontvangen en zelfs aangemoedigd.

Als je kiest voor het aanvullend statuut en alles verloopt volgens plan, blijf je een vast loon ontvangen en heb je vrije tijd om jouw klantenportefeuille uit te bouwen, jouw project te verfijnen, avondcursussen of opleidingen te volgen. Bovendien heeft het aanvullend statuut verschillende voordelen, want je behoudt je sociale rechten als werknemer (sociale zekerheid, vakantie, pensioen, ziekengeld, kinderbijslag, enz.) en je sociale bijdragen zijn lager. En als de beslissing om bij- of hoofdzelfstandige te worden belangrijk is, wees dan gerust dat ze niet definitief is. Het is heel goed mogelijk om tijdens jouw loopbaan van het ene op het andere over te stappen.

Als je de sprong waagt (hoofdzelfstandige), is de kans groot dat jouw bedrijf je nog steeds nodig heeft, maar dan als consultant bij incidentele opdrachten. Of de opdrachtgevers waarvoor je via je oude bedrijf werkte. Kortom, het komt wel goed, maak je geen zorgen.

Nu alles duidelijk is in jouw hoofd, moet je nog enkele essentiële administratieve procedures uitvoeren, die dezelfde zijn voor zowel het hoofdstatuut als het aanvullend statuut.

Goed om te weten: al deze verplichtingen kunnen aan een ondernemingsloket worden afgehandeld.

Zelfs als natuurlijke persoon is een zelfstandige een "onderneming" en heeft men dus absoluut een ondernemingsnummer nodig om zich in te schrijven bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Om dit nummer te verkrijgen moet een aanvraag worden ingediend. Dit unieke 10-cijferige identificatienummer is gekoppeld aan alle basisinformatie zoals de naam van je onderneming, het adres, de activiteiten, enz.

Inschrijving voor de btw is verplicht voor alle zelfstandigen die facturen willen uitreiken. Het btw-nummer is hetzelfde als je ondernemingsnummer, voorafgegaan door "BE". Wanneer je de btw-identificatie aanvraagt, moet je ook een belastingstelsel kiezen dat je rechten en plichten bepaalt. Alle informatie over de procedures en de verschillende btw-stelsels vind je hier.

Als werknemer was je werkgever verantwoordelijk voor de betaling van je sociale bijdragen door ze in te houden op je loon. Als zelfstandige ben je daar zelf voor verantwoordelijk: je betaalt ze elk kwartaal aan jouw sociaal verzekeringsfonds. Dat fonds staat in voor de berekening en de inning van jouw sociale bijdragen en de betaling ervan aan de overheid. De staat gebruikt die bijdragen dan voor jouw sociale bescherming. Lidmaatschap is absoluut verplicht, maar je kan kiezen bij welk sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen je zich wilt aansluiten.

Heb je al deze stappen doorlopen? Het moeilijkste en minst spannende deel ligt achter je. Nu moet je klanten vinden, d.w.z. bedrijven of mensen die jouw vaardigheden nodig hebben. Het goede nieuws is dat Malt er is om jullie samen te brengen.

Ons eenvoudige en veilige platform is een plaats van mogelijkheden, keuze en expertise voor freelancers en bedrijven. Het biedt tools om freelance profielen te matchen met vacatures. Meer dan 100 consulting en digitale beroepen zijn vertegenwoordigd en 50.000 bedrijven hebben Malt gekozen om hun freelancers te vinden.

• Jouw opdrachten, jouw voorwaarden: volgens jouw wensen kies je je opdrachten en bepaalt je je prijzen, jouw werkvoorkeuren en jouw beschikbaarheid. Jij hebt de leiding.
• Rechtstreeks handelen: op Malt nemen de klanten rechtstreeks contact met jouw op om je opdrachten aan te bieden. Je bent vrij om te aanvaarden of te weigeren. Er zijn geen tussenpersonen.

Als je begint als freelancer on the side, wil je misschien onopgemerkt blijven door je huidige werkgevers. Geen zorgen, Malt got your back! Bij het aanmaken van je profiel kun je er simpelweg voor kiezen om niet je volledige naam te plaatsen. Met deze semi-anonimiteit kun je beginnen met netwerken zonder de hele wereld (en je baas) in rep en roer te brengen. Je kan ook je beschikbaarheid kiezen en jezelf "vrij" geven tot een bepaalde datum (het einde van je opzegtermijn bijvoorbeeld). Malt zal je profiel een maand voor het einde van deze periode in de zoekresultaten weergeven, zodat je in stijl aankomt!